Jant Akort İşleminin Amaçları ve Teknik Teorisi

jant-akort-isleminin-amaclari-ve-teknik-teorisi-11-bisiklopedi.jpg

JANT AKORT İŞLEMİNİN AMAÇLARI VE TEKNİK TEORİSİ

Öncelikle belirtmeliyiz ki bu yazı 'nasıl yapılır' yazısı değildir. Bu sebeple aşama aşama jantın nasıl akort edildiğini değil akort işleminin amaçlarını ve teknik teorisini siz değerli kullanıcılarımıza açıklamaya çalışacağız.

Akort İşleminin Amaçları

Akort işleminin 3 amacı olmalıdır: Jantın düzgün dönmesi, jantın bir bütün olarak sağlam olması için tel tansiyonlarının düzenli bir dağılımı olması ve jant çemberinin merkezde olması. Bu 3 kavram birbirleriyle çatışma halinde olan kavramlar değil birbirlerini besleyen kavramlardır. Dolayısıyla akort işleminde bu 3 kavramı eşit ölçüde önemseyerek hareket etmeliyiz. Şimdi bu 3 kavramı anlatım verimi en yüksek olacak sırayla inceleyelim.

Tel Tansiyonlarının Dağılımı

Tel tansiyonlarını ölçebilmemiz için öncelikle jant telleri için geliştirilmiş bir gerginlik ölçere ihtiyacımız var. Biz atölyemizde SuperB markasına ait gerginlik ölçeri kullanıyoruz.

Uygulama Kullanımı

Kullandığımız gerginlik ölçerin çizelgesi Park Tool markasına ait gerginlik ölçerin çizelgesiyle aynı olduğu için biz Park Tool markasının geliştirdiği ''Wheel Tension App'' uygulamasını kullanabiliyoruz ve tutarlı sonuçlar alıyoruz.

Görsel www.bike24.com adresinden alınmıştır.

Çizelgenin üzerindeki değerler ise üzerinde çalıştığımız telin biçimine, kalınlığına ve materyaline göre bir kg değerine denk düşüyor. Ekipman üretimi konusunda çoğu marka önde gelen diğer markaları tabiri caizse taklit ettiği için burada markadan ziyade çizelgenin önemi ortaya çıkıyor. Farklı çizelgelere ve ölçüm birimlerine sahip gerginlik ölçerler ve bu gerginlik ölçerlere uygun programlar da mevcut. Bunlardan bir tanesi farklı markalardan olup aynı çizelgeye sahip gerginlik ölçerlerin uyumluluğu konusunu danıştığımız www.spokeservice.ca oluşumuna ait.

Uygulama kullanımını bir nevi ölçümlerimizi not etmek olarak düşünebilirsiniz. Ölçümlerimizi bir kağıda not etsek dahi tel tansiyonlarının dağılımını gözlemleyebiliriz fakat uygulamanın en önemli artısı, bir tel tansiyonunun, ait olduğu tel grubunun dağılımının ortalamasından ne kadar uzakta olduğunu(varyans) göstermesidir. Varyans değerimiz yüzde 20 veya daha az ise tel tansiyonunu kabul edilebilir olarak görürüz.

Yukarıdaki grafik varyans değeri yüzde 20'yi geçmeyen tel tansiyonlarına sahip bir janta ait. Görsel bize kusursuz bir görünüm vermeyebilir fakat bu, bu jant kullanılamaz demek değildir.

Jantın Düzgün Dönmesi

Tel tansiyonlarını düzenlememiz her zaman yeterli olmayabilir. Bir diğer amacımız ise jantın sürüş konforu, fren performansının verimliliği(jant fren sistemlerinde) ve jant sağlığı açısından düzgün dönmesi olmalıdır. Yani akort sehpasının sürtme tespit uzuvlarıyla jant çemberinin arasında 2 mm varken jantın sürtme yapmaması gerekir(dikey sapmalar için de aynı şekilde).

Peki jantı düzeltmek için hangi teli sıkıp hangisini gevşetmemizin daha verimli olacağını nasıl bileceğiz? İşte burada açıklamaya çalıştığımız kavramların birbirlerini beslediğini göreceğiz. Daha önceden tel tansiyonlarını düzenlediğimiz ve uygulamaya verilerimizi girdiğimiz için çalışma verilerimizi takip ederek hangi tele hangi işlemi yapmamız gerektiğine karar verebiliriz.

Böylece hem tellerin varyans değerlerini yüzde 20'nin altında tutabiliriz hem de jantın düzgün dönmesini sağlayabiliriz.

Jant Çemberinin Merkezde Olması

Jant çemberinin merkezde olup olmadığını kontrol edebilmemiz için bir tekerlek merkezleme aletine ihtiyacımız var. Biz atölyemizde Icetoolz markasına ait bir tekerlek merkezleme aleti kullanıyoruz.

Bu ölçümde referanslar göbeğin sağındaki ve solundaki kilit somunları(nizami bir pozisyonda olduklarını kabul ediyoruz) ve jant çemberidir. Jant çemberi ya tam olarak merkezde ya da merkeze yakın(tolere sınırı yine 2 mm) bir konumda olmalıdır. Jant eğer tolere sınırını aşacak şekilde merkezde değilse ve merkezlemek gerekiyorsa hangi tarafın tellerine hangi işlemi yapmamız gerektiğine yine çalışma verilerimizi takip ederek karar vermeliyiz.

Not: Araştırmalarımızda tolere sınırını daha alçak tutan paylaşımlarla karşılaştık fakat bizim atölyemizde elde ettiğimiz tecrübeler, bisiklet türüne ve jant kalitesine göre değişmekle birlikte genel olarak 2 mm tolere sınırının yeterli olduğunu gösterdi.

Ek: Tınlatma Yöntemi ile Akort İşlemi

Tınlatma yöntemi ile ilgili: Jant telinin çok gevşekse pes bir ses vereceği, çok gerginse de tiz bir ses vereceği ve jant telinin pes veya tiz değil orta(!) bir ses vermesi gerektiği söylenir. Bu konuyla ilgili Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Fakültesi'nde Müzik Teknolojisi Bölümü 3. sınıf öğrencisi olan Yağız Polat'a danıştık ve şu açıklamaları aldık:

''Her şeyden önce neye göre orta? Kişi kendi algısında sınır olarak kabul ettiği pes ve tiz noktalarının hangi referans noktasına göre pes ve tiz olduğuna karar verdi? Öncelikle yapılan ölçümün bir referans noktası olmalıdır. Yani ölçümün belirlenmiş standartlara bağlı olarak yapılması gerekir.''

Yağız Polat bu açıklamasında tınlatma yönteminin eksikliğini vurgularken bizim yaptığımız ölçümlerle ilgili de önemli bir noktaya parmak basmış oluyor. Bizim işimizde standart, jant telinin biçimine, kalınlığına ve materyaline göre değişiyor. Değişen standartların ölçüm bilgileri ise kullandığımız gerginlik ölçerin manualinde, daha kapsamlı olarak ise kullandığımız uygulamada mevcut.

Okuduğunuz için teşekkür ederiz.

*Bu yazı Sentez Bisiklet Atölyesi'nden alınmıştır.

comments powered by Disqus